به دنبال خروج نیروهای اشغالگر انگلیسی از سه جزیره ایرانی ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، در 28 نوامبر 1971، ایران، حاکمیت خود بر این جزایر را اعاده کرد. خروج انگلیس از این سه جزیره ایرانی در خلیج فارس در چارچوب طرح انگلیس برای خارج شدن از منطقه دریای مدیترانه و خلیج فارس به خاطر مشکلات سیاسی و اقتصادی خود بود. سه جزیره ایران که در این روز از اشغال انگلیس آزاد شدند، به دلیل قرار گرفتن در مدخل تنگه هرمز که خلیج فارس را به دریای عمان متصل میکند، از موقعیت استراتژیک خاصی برخوردار میباشند. انگلیس این جزایر را در سال 1887م به تصرف درآورده بود تا از این طریق، امنیت مبادلات تجاری خود را در خلیج فارس و اقیانوس هند، تضمین کند.خروج انگلستان، اگرچه به بازگشت جزایر ابوموسی و تنب بزرگ و کوچک به خاک ایران منجر گردید، اما تحریکات بیگانگان و به ویژه امریکا و انگلستان، باعث شده تا کشور امارات متحده عربی، هر از چندی ادعای مالکیت این سه جزیره را مطرح نماید.
امروز، روز برگزاری «آذر جشن»، یکی دیگر از جشنهای در پیوند با آتش به مناسبت فرارسیدن ماه آذر و برافروختن نخستین شعله زمستانی است.
آذر (قوس)، نهمین ماه سال خورشیدی است و در گاهشماری رسمی ایران و افغانستان همواره ۳۰ روز دارد و از روز ۲۴۷ ام سال آغاز شده و در روز ۲۷۶ ام سال پایان مییابد. آذر سومین و آخرین ماه فصل پاییز است. برج فلکی آذرماه برج قوس (کمان) است.
در گاهشماری رسمی ایران نام این ماه از نام ماه نهم گاهشماری اوستایی نو برگرفته شده است. در گاهشماری زرتشتی، نهمین روز هر برج نیز آذر نام دارد. ایزد این ماه ایزدآذر است.
ایزد آذر، در اسطورههای ایرانی و زرتشتی، ایزد نگاهبان آتش و فروزه اهورامزدا است. به همین دلیل، گاه جایگاه او را در شمار امشاسپندان نیز آوردهاند. آذر ایزدی است که نگهبانی آتش را بر عهده دارد. این ایزد یکی از بزرگترین ایزدان دین زرتشتی است.ایزد آذر در بین دیگر اقوام آریایی نیز جایگاهی ویژه دارد در یسنای ۳۶ بند اول این ایزد از جمله وسایلی است که سبب نزدیکی مخلوقات به خداوند میشود . شاید از همین روی است که قبله زرتشتیان هم، نور است .
ایزد آذر که به زبان پهلوی آتور خوانده میشود، موکل بر کلیه آتشهای اهورایی جهان است و همواره مواظب است که آتش آتشکدهها خاموش نشود.
این اعتقاد وجود داشت که پنج نوع آتش اهورایی در جهان هست:
١- آتش بهرام، یا آذربهرامان که در آتشکدههای بهرام میسوخت.
٢- آتش هوفریان یا گرمایی که در تن انسان و گاو گوسفند هست.
٣- آتشی که در گیاهان و چوب وجود دارد که با مالش و اصطکاک بیرون میآید.
۴- آتش برق جهنده که از گرز ایزد تشتر «فرشته باران رحمت» پدید میآید و دیوها را هلاک میکند.
۵- آتشی که در گروتمان (عرش اعلی)، در مقابل اهورامزدا شعله میکشد.
واژه آذر بهمعنای آتش و در اوستایی آتَر (ātar) و در پارسی میانه آتُر (ĀDUR یا ādar) است. واژه آتش (ātaš) که در پارسی میانه آتخش (ātaxš) بوده، برگرفته از این واژه است.
در گاهشماری ایرانی روز اول آذر، آذر جشن نام دارد.
آتش در آیین مزدیسنی پاک و پاک کننده است و از این لحاظ مورد احترام است. استاد پورداود در ترجمه و تفسیر جلد اول یشتها (از صفحه ۵٠۴ تا ۵١۵) راجع به ارزش آذر و فرشته آن شرح جامع و مفصلی نوشته است.
«مسعود سعد سلمان»، شاعر پارسی گوی، در قطعههایی که برای نام ماههای ایرانی سروده، درباره «آذر ماه» میگوید:
ای ماه، رسید ماه آذر / برخیز و بده می چو آذر
آذر بفروز و خانه خوش کن / ز آذر صنما به ماه آذر
او همچنین درباره «روز آذر» گفته است:
ای خرامنده سرو تابان ماه / روز آذر می چو آذر خواه
شادمان کن مرا به می که جهان / شادمان شد به فر دولت شاه
شاید آنچه برای امروز ما مفید باشد، بینش انسانی ایرانیان به آتش است. بینشی که هزاران سال باعث ترقی و تعالی نیاکان ما بوده است. درست است در منابعی که از آنها یاد میشود، شاید برای آنکه قابل فهمتر باشد، این بینشها به صورت ایزد و ... درآمدهاند اما ایرانیان در طول تاریخ نشان دادند که نگاه انسانی به آیینهایشان داشتند و این جشنها را از همین رو گرامی میداشتند.